Operacja dofinansowana ze środków UE w ramach Schematu II Pomocy Technicznej
Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
Operacja realizowana przez Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli
Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
W dniach 18–22 maja 2026 r. zrealizowano wyjazd studyjny pt. „Inspiracje z Grecji: zioła, tradycja i innowacyjne rolnictwo”, będący częścią operacji „Moc ziół – od tradycji do praktyki” w ramach Planu Operacyjnego KSOW+ na 2026 rok. W przedsięwzięciu uczestniczyli rolnicy, przetwórcy żywności, mieszkańcy obszarów wiejskich, naukowcy oraz doradcy rolniczy.
Głównym celem wyjazdu było poznanie greckich doświadczeń w zakresie uprawy ziół, produkcji ekologicznej oraz promocji produktów lokalnych.
Opiekunem merytorycznym grupy był Christos Markopoulos – grecki zielarz i ekspert w dziedzinie tradycyjnych produktów śródziemnomorskich. Już pierwszego dnia wprowadził on uczestników w tematykę rolnictwa i zielarstwa w Grecji, podkreślając jego historyczne korzenie oraz znaczenie w kulturze regionu.
Greckie zielarstwo sięga starożytności – już Hipokrates wykorzystywał rośliny lecznicze w praktykach zdrowotnych, a wiedza o ich właściwościach była przekazywana z pokolenia na pokolenie. Specyficzne warunki klimatyczne Grecji – duże nasłonecznienie, suche powietrze oraz górzyste ukształtowanie terenu – sprzyjają rozwojowi roślin o intensywnym aromacie i wysokiej zawartości olejków eterycznych.
Szczególne miejsce w greckim zielarstwie zajmują dzikie zioła śródziemnomorskie. Do najpopularniejszych należy oregano, cenione za właściwości prozdrowotne i walory smakowe. Istotnym surowcem jest również gojnik (Sideritis), znany jako herbata górska, który rośnie na terenach wysokogórskich, m.in. w rejonie Olimpu. Napar z gojnika tradycyjnie stosowany jest przy przeziębieniach, osłabieniu organizmu, dolegliwościach trawiennych oraz w stanach napięcia i stresu, a także jako element profilaktyki zdrowotnej.
W codziennym użytkowaniu pozostają również szałwia, tymianek, rozmaryn i mięta, wykorzystywane do przygotowywania naparów, olejków, inhalacji oraz kosmetyków naturalnych. Zielarstwo w Grecji ściśle wiąże się ze stylem życia opartym na naturalnej diecie, aktywności fizycznej i profilaktyce zdrowotnej. W wielu regionach kraju nadal działają lokalni zielarze, którzy ręcznie zbierają dziko rosnące rośliny, suszą je tradycyjnymi metodami i przygotowują mieszanki według wielopokoleniowych receptur.
Drugi dzień wyjazdu poświęcono praktycznym aspektom ekologicznej produkcji ziół. Uczestnicy odwiedzili gospodarstwo Alpha Lavender – Multifunctional Farm & Experiences. To rodzinne gospodarstwo specjalizuje się w ekologicznej uprawie lawendy i innych ziół aromatycznych, wykorzystywanych do produkcji olejków eterycznych. Plantacje obejmują 160 ha lawendy oraz 40 ha pozostałych ziół. Zbiór, prowadzony w pełni mechanicznie w maju, obejmuje wyłącznie kwiatostany, które poddaje się destylacji parą wodną w celu pozyskania olejków eterycznych i hydrolatów. Uprawy nie są nawadniane ani nawożone, co wynika z wymogów rolnictwa ekologicznego oraz troski o jakość surowca i ograniczenie chorób grzybowych. Na terenie gospodarstwa znajduje się sklep z produktami lawendowymi i ziołowymi, mini zoo oraz ogródek pokazowy z roślinami zielarskimi.
Następnie wizytowano firmę Greco Products, eksportującą ekologiczne zioła do Polski. Zaprezentowano tam zasady naturalnej uprawy opartej na współdziałaniu roślin oraz tradycyjne metody suszenia i obróbki surowca. Suszenie roślin odbywa się na drewnianych ramkach, na których luźno układa się zioła, lub tworzy się bukiety, które zawiesza się na sznurkach. Miejsca te wietrzone są naturalnie poprzez znajdujące się okna na przeciwległych stronach. Czas suszenia zależy od gatunku rośliny oraz intensywności wietrzenia, np. gojnik suszony jest ok. 15 dni. Podczas tego procesu gojnik traci powyżej 65% swojej wagi. Efektem poprawnego suszenia jest utrzymanie koloru oraz aromatów ziół. Podczas wizyty omówione zostały zasady uprawy ziół, ich zastosowanie i właściwości. Firma Greco eksportuje zioła do Polski, posiada duże doświadczenie w uprawie ziół oraz współpracuje z Uniwersytetem Arystotelesa w Grecji.
Tego samego dnia odwiedzono ekologiczną winiarnię Moschopolis, gdzie przedstawiono innowacyjne podejście do uprawy winorośli, ukierunkowane na ochronę bioróżnorodności i ograniczenie mechanizacji. Szczególne zainteresowanie wzbudziło wykorzystanie tradycyjnych glinianych naczyń w procesie dojrzewania win. Dzień zakończyła degustacja win podczas obiadu z regionalnymi potrawami przygotowanymi z lokalnych produktów.
Trzeci dzień obejmował wizytę w nowoczesnej tłoczarni oliwy Giannouxidis, gdzie uczestnicy zapoznali się z procesem tłoczenia na zimno, filtracji, przechowywania i butelkowania oliwy. Omówiono również rozwiązania proekologiczne, w tym ograniczanie odpadów produkcyjnych oraz wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, takich jak instalacje fotowoltaiczne.
Następnie odwiedzono zakład Spirulina Nigrita, zajmujący się produkcją spiruliny – mikroalgi uznawanej za „superfood”, bogatej w białko, witaminy i antyoksydanty. Produkcja odbywa się w kontrolowanych warunkach, z wykorzystaniem naturalnego nasłonecznienia sprzyjającego jej rozwojowi. Kolejnym punktem była firma Natural Drops, specjalizująca się w wytwarzaniu ekologicznych olejków eterycznych i hydrolatów, gdzie omówiono proces destylacji oraz współpracę z lokalnymi dostawcami surowców zielarskich.
Czwarty dzień rozpoczął się wizytą na ekologicznym targu w dzielnicy Neapoli w Salonikach, gdzie lokalni rolnicy oferują swoje produkty bezpośrednio konsumentom. Uczestnicy zapoznali się z szeroką ofertą świeżych warzyw, owoców, oliwy, miodu, ziół i produktów regionalnych, pochodzących głównie z regionu Macedonii.
Następnie odwiedzono gospodarstwo Ktima Bioma – jedną z największych plantacji ekologicznych sadzonek i ziół na Bałkanach, gdzie zaprezentowano proces produkcji oraz działania na rzecz ochrony lokalnych odmian roślin uprawnych i dzikich. Szkółka oferuje wyłącznie ekologiczne rośliny, w tym warzywa (m.in. jarmuż, kapustę, brokuły, sałatę, pomidory i cebulę), zioła (m.in. oregano, gojnik, szałwię i tymianek), a także jadalne kwiaty i truskawki. Ktima Bioma produkuje rocznie ok. 17 milionów sadzonek, które trafiają na rynek krajowy oraz do odbiorców zagranicznych, m.in. w Bułgarii, na Cyprze, w Albanii, we Włoszech i Rumunii. Firma współpracuje z blisko 2000 klientów w Grecji, wśród których znajdują się zarówno profesjonaliści, jak i ogrodnicy amatorzy. Produkcja prowadzona jest w oparciu o nowoczesną infrastrukturę, w pełni zgodnie z zasadami rolnictwa ekologicznego – od nasiona aż po gotową sadzonkę. Każda partia roślin posiada certyfikaty potwierdzające ekologiczne pochodzenie. Firma prowadzi również bank nasion tradycyjnych odmian, wspierając ochronę bioróżnorodności i dziedzictwa rolniczego regionu. Oprócz produkcji oferuje także wsparcie doradcze, w tym przygotowanie biznesplanów oraz dobór odpowiednich roślin do potrzeb klientów.
Ostatniego dnia odbyło się spotkanie z przedstawicielami Departamentu Rozwoju Rolnictwa i Kontroli w Salonikach, podczas którego omówiono systemy wsparcia rolnictwa, mechanizmy kontroli jakości oraz kierunki rozwoju sektora rolnego w Grecji.
Wyjazd studyjny stanowił cenne źródło wiedzy i inspiracji, łącząc tradycyjne greckie zielarstwo z nowoczesnymi rozwiązaniami w ekologicznej produkcji rolnej. Uczestnicy zdobyli doświadczenia, które mogą zostać wykorzystane w praktyce zawodowej oraz w rozwoju lokalnych inicjatyw związanych z zielarstwem i rolnictwem ekologicznym.
Małgorzata Seroka
